Książka

Marian Wnuk: Geneza i rozwój idei elementarnej jednostki życia. W kierunku filozofii nanobiologii

Najważniejszy problem protobiologii – „Jak powstało życie?” – pozostaje nadal nierozwiązany. Mimo to wielu przedstawicieli nauk biologicznych uważa obecnie, że celem ich badań nie jest życie samo w sobie lub jego pochodze­nie, lecz struktury i procesy przebiegające wewnątrz organizmów, gatunków etc., z biosferą włącznie. Temat „życie”, tj. jego definicja, istota, natura, został przez nich porzucony, a znalazł się w płaszczyźnie zainteresowań filozofów.

 

Zamów książkę w Księgarni Academicon!

logo ksiegarnia academicon

 

Podobnie stało się z innymi ważnymi pojęciami, jak np. byt ożywiony czy organizm. I rze­czywiście, wśród filozofów zwłaszcza bioetycy wykazali, jak ważna może być defi­nicja życia, szczególnie w kontrowersyjnych „kwestiach granicznych” – początku nowego organizmu ludzkiego i/lub jego śmierci. Definiowanie życia i organi­zmu ma również praktyczne znaczenie w takich nowych dziedzinach wiedzy, jak „sztuczne życie” (będące działem „sztucznej inteligencji”) czy astrobiologia, obejmująca poszukiwania życia pozaziemskiego w związku z przyszłą eksploracją kosmosu (duże prawdopodobieństwo istnienia życia na Tytanie – księżycu Satur­na – i na Europie – księżycu Jowisza). Kryteria odróżniania obiektu żywego od martwego lub nieożywionego nie są już tak oczywiste jak kiedyś.

Zjawiskiem pojawiania się życia na Ziemi interesowano się od najdawniej­szych czasów. Zarówno filozofowie, jak i przyrodnicy, dążąc do wyjaśnienia biogenezy, stworzyli mnóstwo rozmaitych doktryn, koncepcji, hipotez i teo­rii. Rezultaty te mają charakter temporalny. Odzwierciedlają bowiem poglądy przyrodniczo-filozoficzne charakterystyczne dla danej epoki, w której powsta­wały. Spory dotyczące genezy życia koncentrowały się wokół rozmaitych i nie­kiedy wykluczających się odpowiedzi na pytania: „Czym jest życie?”, „Kiedy, jak i gdzie się zaczęło?”, „Dlaczego życie powstało i jego istnienie trwa nadal?”, „Jak powstał pierwszy organizm?” etc. Sporne odpowiedzi na pytanie „Jak życie powstało?” są w gruncie rzeczy odpowiedziami na pytanie „Jak mogło ono powstać?”. Ze względu na sposób wyjaśniania odpowiedzi te można podzielić na dwa typy – (a) metafizyczne i (b) przyrodnicze. W gruncie rzeczy chodzi tu o różne sposoby wyjaśniania powstania bytu żywego lub tzw. materii ożywio­nej. Wyjaśnić to podać model przyczynowy, czyli wydedukować go z pryncy­piów, wskazać przyczynę, wydedukować ją z prawa naukowego etc. W historii filozofii odnotowuje się dwie główne koncepcje paradygmatyczne powstawa­nia przedmiotu indywidualnego (metafizyka genezy) – Arystotelesa (384-322 przed Chr.) i A.N. Whiteheada (1861-1947). […]

 

SPIS TREŚCI

Wstęp

1. Historia koncepcji „minimum życia”
1.1. Starożytne i średniowieczne źródła historyczno-filozoficzne atomizmu biologicznego
1.2. Atomizm biologiczny w czasach nowożytnych przed powstaniem teorii komórkowej
1.3. Powstawanie teorii komórkowej i jej znaczenie w naukach biologicznych

2. Komórka jako biologiczny atom
2.1. Ważniejsze tezy doktryny komórkowej
2.2. Organizmalny aspekt teorii komórkowej
2.3. Redukcjonistyczny aspekt teorii komórkowej
2.4. Minimalny genom konieczny do istnienia najmniejszej żywej komórki

3. Najmniejsze ultramikroorganizmy czy naturalne twory mineralne lub organiczne? 
3.1. Nanobakterie i inne nanoby
3.2. Wirusy: od parwowirusów do girusów
3.3. Wirusoidy i „osierocone” replikony: wiroidy, plazmidy etc.
3.4. Priony
3.5. Ryboorganizmy: Czy i jaka molekuła chemiczna może być uznana za żywą?

4. Struktury subkomórkowe jako jednostki żywe?
4.1. Teoria energidowa
4.2. Biokompleksy i organoidy jako elementarne jednostki biologiczne
4.3. Teoria ciał komórkowych (teoria neoenergidowa)
4.4. Nanoprotoplazma jako najbardziej podstawowa jednostka życia
4.5. Organelle czy endosymbionty

5. Modele minimalnego systemu żywego
5.1. Pierwsze modele komórki
5.2. Koacerwat
5.3. Jeewanu – „cząstka życia”
5.4. Mikrosfera
5.5. Bioid
5.6. Minimalny (M,R)-system
5.7. Chemoton
5.8. Minimalny system autopoietyczny
5.9. Minimalna protokomórka syntetyczna
5.10. Alternatywne formy życia a elementarna jednostka życia

6. Nanonauki i nanotechnologie wobec problemu elementarnej jednostki życia 
6.1. Możliwości poznawcze nanonauk i nanotechnologii
6.2. Wposzukiwaniu natury życia w nanoskali: zagadnienie bioplazmy i biofotonów

Zakończenie

Bibliografia
Indeks osobowy
Summary

Zamów książkę w Księgarni Academicon!

logo ksiegarnia academicon

Wydawca: Wydawnictwo KUL
Miejsce wydania: Lublin
Numer wydania: 1
Rok: 2013
Oprawa: twarda
Stron: 272

Skomentuj

Kliknij, aby skomentować